Przyszłość EV w Polsce będzie rozgrywać się w dwóch miejscach jednocześnie. Przy trasach potrzebne są mocne huby DC, bo kierowca w podróży nie chce stać godzinami. Przy budynkach mieszkalnych, firmach i hotelach największe znaczenie ma jednak ładowanie AC, bo samochód i tak stoi tam przez wiele godzin.
Ten podział porządkuje rozmowę o inwestycjach. Nie każdy parking potrzebuje szybkiej ładowarki DC, a nie każda stacja AC rozwiąże problem kierowcy w trasie. W praktyce właściciel nieruchomości powinien najpierw zrozumieć czas postoju użytkowników, a dopiero potem wybierać moc i model rozliczeń.
AFIR naciska na trasy, ale nie zastępuje ładowania przy budynkach
Rozporządzenie AFIR 2023/1804 wprowadza konkretne wymagania dla infrastruktury przy sieci TEN-T. Na głównej sieci drogowej mają pojawiać się pule ładowania w regularnych odstępach, a punkty dla samochodów osobowych i dostawczych mają osiągać określoną łączną moc. W dokumencie pojawiają się między innymi progi 400 kW i 600 kW dla puli ładowania oraz zasada rozmieszczenia co 60 km na wybranych odcinkach sieci TEN-T.
AFIR nie mówi jednak właścicielowi wspólnoty, hotelu czy biura, że jego parking ma automatycznie zamienić się w szybki hub. Ten akt reguluje przede wszystkim dostępność infrastruktury w skali sieci transportowej. Przy nieruchomościach nadal decydują lokalne warunki: moc przyłącza, czas postoju, liczba użytkowników i sposób rozliczania energii.
Właśnie dlatego szybkie DC i spokojne AC nie są konkurencją, tylko dwoma warstwami tego samego rynku. DC obsługuje trasę i krótkie postoje. AC obsługuje codzienność: noc, dzień pracy, pobyt w hotelu albo miejsce postojowe w garażu.
Wspólnoty będą mierzyć się z procedurą i mocą
W budynkach wielorodzinnych rozwój EV zaczyna się od formalności. Art. 12b ustawy o elektromobilności opisuje ścieżkę dla mieszkańca, który chce zamontować punkt ładowania na swoim miejscu postojowym. Zarządca ma 30 dni na zlecenie ekspertyzy dopuszczalności instalacji, jeżeli jest ona wymagana, a po jej otrzymaniu ma 30 dni na rozpatrzenie wniosku.
Ten mechanizm pomaga uporządkować rozmowę między mieszkańcem a zarządcą, ale nie znosi ograniczeń technicznych. Jeżeli budynek nie ma rezerwy mocy albo trasa kablowa przebiega przez trudne części wspólne, sama zgoda nie wystarczy do szybkiego montażu. Potrzebny jest projekt, pomiary i często plan rozbudowy na kolejne auta.
W praktyce coraz ważniejsze będzie projektowanie pod wiele punktów, nawet jeśli pierwszy mieszkaniec montuje tylko jeden wallbox. Wspólnota, która myśli wyłącznie o pojedynczym wniosku, za chwilę może wrócić do tego samego problemu przy drugim i trzecim samochodzie. Lepiej wcześniej ustalić zasady prowadzenia tras, opomiarowania i zarządzania mocą.
Art. 12c zmienia perspektywę na budynki i miejsca postojowe
Ustawa o elektromobilności obejmuje również wymagania dotyczące infrastruktury w budynkach i przy miejscach postojowych. Art. 12c jest ważny dla inwestorów, bo przenosi rozmowę z pojedynczego wallboxa na przygotowanie budynku do ładowania. Chodzi nie tylko o sam punkt, lecz także o kanały na przewody, przyłącze i warunki późniejszego montażu.
Dla właściciela lub zarządcy oznacza to konieczność myślenia o instalacji wcześniej niż w dniu zakupu ładowarki. Jeżeli budynek jest modernizowany, remontowany albo projektowany od zera, zostawienie miejsca na przyszłe punkty ładowania może być tańsze niż wracanie do tematu po zakończeniu prac budowlanych.
Ten sam mechanizm dotyczy hoteli, biur i parkingów firmowych. Nawet jeśli dziś działa jeden punkt AC, dokumentacja i trasy powinny pozwalać na rozbudowę. W przeciwnym razie każda kolejna ładowarka zacznie się od pytania, czy poprzedni montaż nie zamknął drogi kablowej dla następnych użytkowników.
Największa zmiana przy obiektach to zarządzanie mocą
AFIR operuje także wskaźnikami łącznej mocy infrastruktury względem liczby pojazdów. W rozporządzeniu pojawiają się wartości 1,3 kW na lekki pojazd elektryczny bateryjny oraz 0,8 kW na lekki pojazd hybrydowy typu plug-in. To pokazuje kierunek regulacyjny: sama liczba punktów nie wystarczy, bo system musi mieć realną moc ładowania.
Przy budynkach ta logika przekłada się na DLM. Dynamiczne zarządzanie mocą pozwala podzielić dostępny limit między kilka punktów i obniżyć obciążenie wtedy, gdy budynek pracuje blisko granicy mocy umownej. Użytkownik widzi czasem wolniejsze ładowanie, ale obiekt unika przeciążeń i może rozwijać infrastrukturę etapami.
To szczególnie ważne tam, gdzie samochody stoją długo. Parking firmowy, garaż wspólnoty albo hotel nie muszą zawsze oddawać pełnej mocy każdemu autu przez cały postój. Często ważniejsze jest, żeby system był przewidywalny, rozliczalny i przygotowany na kolejne punkty.
AC przy nieruchomościach, DC w hubach
Z praktyki Exatech wynika prosty podział projektowy: przy nieruchomościach najpierw rozważa się AC, a DC pojawia się tam, gdzie biznes wymaga szybkiej rotacji. Hotel z noclegiem, biuro z całodniowym postojem i wspólnota z ładowaniem nocnym zwykle potrzebują stabilnej sieci AC. Hub przy trasie, flota z krótkimi oknami postoju albo obiekt o dużej rotacji może uzasadniać DC.
Nie jest to zasada ideologiczna, tylko ekonomiczna i techniczna. DC wymaga większej mocy, innego zaplecza i dokładniejszego modelu wykorzystania. AC skaluje się łatwiej, ale wymaga porządku w trasach kablowych, rozliczeniach i zarządzaniu mocą. W obu przypadkach pierwszym krokiem powinien być audyt, nie zakup urządzenia.
Jeżeli planujesz infrastrukturę przy budynku, zacznij od audytu instalacji pod stacje ładowania. Dla wspólnot przydatny będzie przewodnik o stacjach ładowania we wspólnotach, a dla hoteli osobny tekst o stacji ładowania dla hotelu. Gdy chcesz dobrać moc i wariant rozbudowy, skontaktuj się z Exatech.
FAQ
Czy AFIR oznacza, że każdy obiekt musi mieć szybkie ładowarki DC?
Nie. AFIR koncentruje się na rozwoju infrastruktury w skali sieci transportowej, zwłaszcza przy TEN-T. Przy prywatnych i komercyjnych nieruchomościach trzeba osobno ocenić przepisy, sposób użytkowania parkingu i warunki techniczne.
Czy wspólnota może przygotować się na EV bez montażu wielu punktów od razu?
Tak. Rozsądnym krokiem jest zaplanowanie tras kablowych, zasad opomiarowania i miejsca w rozdzielnicy. Punkty można uruchamiać etapami, ale infrastruktura bazowa powinna przewidywać rozwój.
Czy DLM jest potrzebny przy każdym wallboxie?
Przy pojedynczym punkcie nie zawsze. Przy kilku punktach na jednym przyłączu DLM często decyduje o tym, czy obiekt może się rozwijać bez natychmiastowego zwiększania mocy umownej.
Źródła
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1804 w sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych (AFIR): https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1804/oj - Ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1289: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001289 - Praktyka projektowa i instalacyjna Exatech: audyty mocy, DLM, punkty AC przy nieruchomościach oraz koncepcje DC dla obiektów z krótkim postojem.
